Từ 15/10/2026, Hải quan áp dụng chuẩn JSON: Doanh nghiệp nhập hàng Trung Quốc cần lưu ý gì?

Từ ngày 15/10/2026, Quyết định 1434/QĐ-CHQ chính thức có hiệu lực, quy định định dạng thông điệp dữ liệu chứng từ điện tử liên quan đến hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu theo chuẩn JSON DataFormat.

Đây là cập nhật đáng chú ý đối với hoạt động nhập hàng Trung Quốc chính ngạch, đặc biệt là doanh nghiệp sử dụng phần mềm khai báo hải quan, đơn vị logistics và các bên trực tiếp kết nối, truyền nhận dữ liệu với hệ thống Hải quan.

Cùng thời điểm, Cục Hải quan dự kiến mở hệ thống khai thử nghiệm từ 15/10 đến 15/11/2026 để các doanh nghiệp có nhu cầu kiểm tra khả năng kết nối và xử lý dữ liệu theo định dạng mới.

Điều doanh nghiệp cần hiểu rõ là: Quyết định có hiệu lực từ ngày 15/10, nhưng không đồng nghĩa tất cả doanh nghiệp xuất nhập khẩu đều bắt buộc tham gia khai thử nghiệm ngay trong ngày này.

Xem thêm: Nhập hàng Trung Quốc năm 2026: Kết nối vận tải Trung – Việt mở ra cơ hội gì cho doanh nghiệp?

Quyết định 1434/QĐ-CHQ quy định những gì từ ngày 15/10/2026?

Ngày 26/8/2026, Cục Hải quan ban hành Quyết định 1434/QĐ-CHQ về quy định tạm thời định dạng thông điệp dữ liệu chứng từ điện tử liên quan đến hàng hóa nhập khẩu, xuất khẩu.

Theo Điều 3 của Quy định ban hành kèm theo, việc trao đổi thông tin giữa hệ thống Hải quan và hệ thống doanh nghiệp khi khai báo chứng từ điện tử phải tuân thủ chuẩn JSON DataFormat.

Một thông điệp dữ liệu được xem là hoàn chỉnh và hợp lệ khi đáp ứng đầy đủ yêu cầu về cú pháp và cấu trúc quy định tại phụ lục của Quyết định.

Như vậy, yêu cầu mới tập trung vào định dạng dữ liệu được trao đổi giữa các hệ thống, không đơn thuần là việc doanh nghiệp có đầy đủ chứng từ hay chưa.

Quyết định 1434 cũng bãi bỏ Quyết định 748/QĐ-CHQ ngày 12/5/2026 và Quyết định 1143/QĐ-CHQ ngày 6/7/2026 kể từ thời điểm có hiệu lực.

Xem thêm: Vận chuyển Trung Việt sau Quốc khánh: Các cảng Trung Quốc đang đối mặt với những biến động nào?

Chuẩn JSON ảnh hưởng thế nào đến doanh nghiệp nhập hàng Trung Quốc chính ngạch?

JSON là định dạng dữ liệu có cấu trúc, thường được sử dụng để truyền nhận thông tin giữa các hệ thống phần mềm.

Trong hoạt động khai báo hải quan điện tử, thông tin chứng từ cần được tổ chức theo cấu trúc phù hợp để hệ thống tiếp nhận có thể đọc và xử lý.

Điều này đặt ra hai yêu cầu khác nhau:

• Thông tin nghiệp vụ chính xác: Dữ liệu hàng hóa, doanh nghiệp, chứng từ và các trường khai báo phải phù hợp với hồ sơ thực tế.

• Thông điệp kỹ thuật hợp lệ: Dữ liệu được truyền đi phải đáp ứng đúng định dạng, cú pháp và cấu trúc theo quy định.

Ví dụ, doanh nghiệp có đầy đủ thông tin về một lô máy móc nhập khẩu từ Giang Tô, nhưng nếu phần mềm tạo thông điệp điện tử không đúng cấu trúc yêu cầu, hệ thống có thể không tiếp nhận thông điệp đó.

Đây là rủi ro kỹ thuật cần được kiểm tra khi triển khai định dạng mới, không có nghĩa mọi tờ khai nhập khẩu hiện nay đều sẽ gặp lỗi.

Xem thêm: Nhập hàng Trung Quốc tháng 10/2026: Chính sách hải quan điện tử mới tác động đến doanh nghiệp ra sao?

Từ 15/10 đến 15/11/2026: Hải quan triển khai khai thử nghiệm như thế nào?

Theo Công văn 21755/CHQ-CNTT ngày 16/9/2026, Cục Hải quan dự kiến mở hệ thống trong khoảng thời gian 15/10–15/11/2026 để doanh nghiệp có nhu cầu thực hiện khai thử nghiệm chứng từ điện tử theo định dạng mới.

Công văn được gửi đến doanh nghiệp chuyển phát nhanh quốc tế và doanh nghiệp ưu tiên.

Doanh nghiệp có nhu cầu tham gia cần gửi văn bản đăng ký đến Cục Hải quan, thông qua Ban Công nghệ thông tin và Thống kê Hải quan, để được hướng dẫn kết nối và thử nghiệm.

Giai đoạn này nhằm tạo điều kiện kiểm tra khả năng tương thích của phần mềm, truyền nhận dữ liệu và xử lý phản hồi từ hệ thống.

Đối với các doanh nghiệp nhập khẩu thông thường, cần theo dõi hướng dẫn triển khai cụ thể từ cơ quan Hải quan và nhà cung cấp phần mềm đang sử dụng.

Lưu ý: Không có cơ sở để hiểu rằng toàn bộ doanh nghiệp nhập hàng Trung Quốc phải đăng ký khai thử nghiệm từ ngày 15/10/2026.

Xem thêm: Vận chuyển Trung Việt 2026: Vì sao doanh nghiệp ngày càng cần nhiều hơn một phương án?

Doanh nghiệp nhập hàng Trung Quốc cần chuẩn bị những gì?

Đối với doanh nghiệp nhập máy móc, nguyên vật liệu, linh kiện hoặc hàng công nghiệp từ Trung Quốc, việc chuẩn bị nên tập trung vào khả năng đáp ứng của hệ thống khai báo và chất lượng dữ liệu chứng từ.

Những nội dung cần rà soát gồm:

• Phần mềm khai hải quan: Kiểm tra với nhà cung cấp phần mềm về khả năng hỗ trợ định dạng mới.

• Dữ liệu chứng từ: Đối chiếu các trường thông tin với cấu trúc quy định tại phụ lục Quyết định 1434.

• Khả năng kết nối: Kiểm tra quá trình gửi, nhận và xử lý phản hồi giữa các hệ thống nếu thuộc phạm vi triển khai.

• Quy trình xử lý lỗi: Xác định đầu mối phụ trách khi dữ liệu bị từ chối hoặc phát sinh lỗi kỹ thuật.

• Hướng dẫn từ Hải quan: Theo dõi thông báo của cơ quan Hải quan quản lý để cập nhật phạm vi và thời điểm thực hiện.

Với doanh nghiệp sử dụng dịch vụ ủy thác xuất nhập khẩu hoặc thuê đơn vị khai báo hải quan, cần làm rõ bên nào chịu trách nhiệm cập nhật phần mềm, kiểm tra dữ liệu và phối hợp xử lý lỗi.

Xem thêm: Lượng hàng qua Hữu Nghị tăng mạnh: Doanh nghiệp nhập hàng Trung Quốc cần chú ý điều gì?

Quy định mới có ảnh hưởng đến tiến độ vận chuyển Trung Việt không?

Quyết định 1434/QĐ-CHQ không trực tiếp thay đổi cước vận chuyển, tuyến đường bộ, đường biển hoặc quy trình ghép container chính ngạch.

Tuy nhiên, trong quá trình triển khai hệ thống mới, lỗi định dạng hoặc truyền nhận dữ liệu có thể ảnh hưởng đến tiến độ xử lý chứng từ điện tử.

Đối với doanh nghiệp nhập hàng Trung Quốc chính ngạch số lượng lớn, đặc biệt là hàng máy móc và nguyên vật liệu phục vụ sản xuất, việc phối hợp giữa bộ phận chứng từ, khai báo hải quan và đơn vị vận chuyển là cần thiết.

Chẳng hạn, khi một lô hàng đã được tập kết tại kho Trung Quốc và lên kế hoạch vận chuyển về Hà Nội, doanh nghiệp cần bảo đảm thông tin phục vụ khai báo được chuẩn bị phù hợp, tránh phải điều chỉnh kế hoạch giao nhận do vấn đề chứng từ.

Dù vậy, không thể kết luận việc áp dụng chuẩn JSON sẽ khiến hàng hóa thông quan chậm hơn. Tác động thực tế phụ thuộc vào quá trình triển khai, khả năng tương thích của hệ thống và việc chuẩn bị của từng doanh nghiệp.

Xem thêm: Nhập hàng Trung Quốc cuối năm 2026: Nhu cầu linh kiện và nguyên liệu đang thay đổi thế nào?

Ba điều cần phân biệt về quy định hải quan mới

Quyết định 1434/QĐ-CHQ có hiệu lực từ ngày 15/10/2026, nhưng doanh nghiệp cần tránh nhầm lẫn giữa ba nội dung:

Thứ nhất, hiệu lực của quy định khác với thời gian khai thử nghiệm. Khoảng thời gian 15/10–15/11/2026 là kế hoạch mở hệ thống thử nghiệm được Cục Hải quan thông báo tại Công văn 21755/CHQ-CNTT.

Thứ hai, chuẩn hóa dữ liệu không đồng nghĩa bãi bỏ toàn bộ chứng từ giấy. Quyết định 1434 tập trung quy định định dạng thông điệp dữ liệu chứng từ điện tử, không tuyên bố xóa bỏ mọi yêu cầu về chứng từ giấy từ ngày 15/10.

Thứ ba, áp dụng định dạng mới không có nghĩa mọi doanh nghiệp phải tự xây dựng hệ thống kết nối. Trách nhiệm chuẩn bị phụ thuộc vào cách doanh nghiệp thực hiện khai báo, phần mềm sử dụng và hướng dẫn triển khai tương ứng.

Việc hiểu đúng phạm vi quy định sẽ giúp doanh nghiệp chuẩn bị phù hợp, tránh thay đổi hệ thống hoặc quy trình khi chưa có yêu cầu cụ thể.

Xem thêm: Nhập khẩu tăng mạnh: Chi phí logistics cuối năm 2026 sẽ chịu áp lực ra sao?

BHN Logistics đồng hành cùng doanh nghiệp trong quá trình nhập khẩu chính ngạch

Trong bối cảnh ngành Hải quan tiếp tục chuẩn hóa dữ liệu điện tử, doanh nghiệp nhập hàng Trung Quốc chính ngạch cần chú trọng cả tính chính xác của hồ sơ và khả năng phối hợp giữa các bên tham gia vận chuyển.

BHN Logistics cung cấp giải pháp vận chuyển Trung Việt đường bộ, đường biển và ghép container chính ngạch dành cho doanh nghiệp nhập máy móc, nguyên vật liệu, vải và hàng công nghiệp số lượng lớn.

Với hệ thống kho tại Giang Tô, Chiết Giang, Quảng Châu và Bằng Tường, BHN trực tiếp tiếp nhận, kiểm đếm, phân loại và tập kết hàng hóa trước khi vận chuyển về Việt Nam.

BHN đồng thời hỗ trợ khai báo hải quan, ủy thác xuất nhập khẩu, chứng từ VAT và phối hợp xử lý các vấn đề phát sinh trong quá trình thông quan. Hệ thống tracking giúp doanh nghiệp theo dõi các mốc vận chuyển quan trọng.